Theo bộ phận quản lý du học sinh của đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc, số lượng du học sinh và nghiên cứu sinh Việt Nam tại Hàn Quốc trong năm 2006 là hơn 1500 người, và trong năm 2007 này, con số đó là gần 2000 người. Bên cạnh số đông là các nghiên cứu sinh được nhận học bổng từ các giáo sư ở các trường đại học danh tiếng hoặc từ chính phủ Hàn Quốc, thì số lượng du học sinh tự túc cũng tăng lên rất nhanh. Dù du học bằng con đường nào, sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc cũng đang trên đường đi đến khẳng định một thương hiệu trí thức Việt Nam.

1/ Nghìn trùng xa Tổ Quốc kiếm tìm kiến thức

Xưa nay, theo lẽ thường, người ta vẫn nghĩ đến các cường quốc Âu Mỹ , Úc hoặc Nhật Bản như đích đến mơ ước của các du học sinh từ khắp thế giới. Thế nhưng, trong nửa thập niên gần đây, Hàn Quốc cùng sự lớn mạnh thần tốc về khoa học kỹ thuật, kinh tế và văn hóa, đã trở thành một “đại gia” mới nổi trong làng giáo dục quốc tế. Đây cũng là quốc gia có mức đầu tư vào giáo dục cao nhất Châu Á và xếp vào nhóm đứng đầu thế giới. Hàn Quốc có các trường đại học và viện nghiên cứu được xếp hạng cao trên thế giới như đại học Quốc gia Seoul, Yonsei, Hanyang, viện KIST, viện KAIST, vân vân.

Cùng sự phát triển quan hệ hợp tác và đầu tư giữa Việt Nam và Hàn Quốc, từ giữa thập niên 1990, số lượng nghiên cứu sinh Việt Nam sang làm việc và học tập tại Hàn Quốc tăng dần. Phong cách làm việc nghiêm túc có khoa học, sinh họat nề nếp, tinh thần trách nhiệm cao, chịu khó học hỏi và phát huy sáng kiến , anh chị em du học sinh Việt Nam tại Hàn Quốc thế hệ thứ 1, thứ 2, đã thật sự chinh phục tình cảm của bạn bè và thầy cô. Đến đầu những năm 2000, “cơn sóng sinh viên Việt Nam” bắt đầu gợn lên khi nhiều sinh viên Việt Nam được giáo sư Hàn Quốc tin cậy trao học bổng sang nghiên cứu trong các phòng thí nghiệm. “Tiếng lành đồn xa”, số học bổng cứ tăng lên hàng trăm theo từng năm. Bên cạnh đó, lượng bài báo khoa học đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín (SCI) do nghiên cứu sinh Việt Nam tại Hàn Quốc tự hào đứng tên tác giả thứ nhất cũng chiếm phần trăm trong nhỏ trong tổng số hàng nghìn công trình nghiên cứu của Hàn Quốc những năm gần đây.

Nhiều nghiên cứu lớn của Hàn Quốc có bàn tay và khối óc đóng góp của nghiên cứu sinh Việt Nam. Chỉ xin ví dụ về lĩnh vực chế tạo robot có trí tuệ nhân tạo, nếu trước đây Nhật Bản gần như độc diễn thế giới với các phiên bản của robot Asimo, thì trong năm 2005, Hàn Quốc đã trở thành quốc gia thứ 2 so kè từng ngày từng tháng. Nhưng ít ai biết rằng sự ra đời của các Babybot, Hubo hay người máy quân sự gửi sang Iraq của Viện Khoa học Công nghệ Hàn Quốc (KIST) đều có công sức của nghiên cứu sinh Việt Nam. Cũng tại KIST, cái nôi của nền khoa học Hàn Quốc, chỉ trong 3 năm sau khi chương trình đào tạo quốc tế được mở, thu hút hàng trăm sinh viên từ hàng chục nước trên thế giới, thì sinh viên Việt Nam đã mấy lần liên tục giành được giải thưởng về thành tích nghiên cứu xuất sắc.

Trong cộng đồng lưu học sinh Việt Nam tại Hàn Quốc vẫn lưu truyền “huyền thọai” Phan Mạnh Hưởng (ĐH Quốc gia Chungbuk) chỉ trong 2 năm học thạc sỹ đã công bố hơn 20 bài báo khoa học trên các tạp chí quốc tế uy tín. Sẽ không có gì ngạc nhiên nếu ta biết rằng nhiều trường đại học lớn và viện nghiên cứu của Hàn Quốc đặt khá cao tiêu chuẩn tốt nghiệp cho nghiên cứu sinh nước ngòai : phải có công trình nghiên cứu công bố quốc tế.

Không kém sự miệt mài sáng tạo của các nghiên cứu sinh ngành khoa học kỹ thuật là sự năng động của những sinh viên Việt Nam học ngành xã hội, kinh tế, nghệ thuật, và khoa tiếng Hàn. Các tập đòan như Samsung, Hyundai, LG, POSCO, Hanshin … đặc biệt đánh giá rất cao những trí thức trẻ Việt Nam này. Có đến hàng trăm sinh viên Việt Nam đã sang Hàn Quốc du học bằng học bổng do các công ty đài thọ. Các công ty này còn “săn người” ráo riết bằng cách tiếp cận và tạo quan hệ với cộng đồng du học sinh thông qua Đại sứ quán , thông qua Hội sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc (thành lập vào tháng 11 năm 2006) nhằm phát hiện những gương mặt xuất sắc để mời về làm việc với mức lương rất cao. Năm 2006 vừa qua, các tập đòan Hàn Quốc mạnh tay đầu tư hàng tỷ USD vào nước ta những dự án khổng lồ, khiến quốc gia này trở thành nhà đầu tư hàng đầu ở Việt Nam vượt qua cả Nhật Bản. Chắc hẳn trong đội ngũ nhân lực điều hành các dự án ấy sẽ không thể vắng bóng những cựu du học sinh Việt Nam.

Trên đất bạn, sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc không chỉ trau dồi kiến thức cho sự nghiệp, góp phần xây dựng Tổ quốc trong tương lai, mà còn cố gắng hết mình để làm nhiệm vụ những sứ giả quần chúng đại diện cho nhân dân Việt Nam. Vì thế, họat động xã hội của người Việt ở Hàn Quốc có sự tổ chức của các du học sinh Việt Nam phối hợp với anh chị em công nhân và Việt kiều. Nhiều họat động rất ý nghĩa, gây tiếng vang trong dư luận hai quốc gia.

2/ Thực tế cuộc sống của du học sinh tại Hàn Quốc : khó khăn và thuận lợi

Với cơ sở vật chất dành cho giáo dục cực kỳ tốt, đặc biệt là mạng thông tin, internet phát triển vào hàng đầu thế giới , điều kiện nghiên cứu học tập tại Hàn Quốc được đánh giá là không thua kém gì ở Mỹ hay Nhật Bản. Mô hình giảng dạy của Hàn Quốc được cho là học theo mô hình tiên tiến của Mỹ. Trong khi đó, các giáo sư, giảng viên Hàn Quốc phần lớn đã có thời gian học tập hoặc tu nghiệp tại Mỹ. Cùng là dân tộc Á Đông với những quan điểm tương đồng về lễ giáo, đạo đức, sinh viên Việt Nam nói chung có một môi trường khá lý tưởng cho việc học tập tại Hàn Quốc.

Với hơn 200 trường đại học khắp tòan quốc, trong đó có hàng chục trường đạt chất lượng đào tạo quốc tế, Hàn Quốc là quốc gia đặc biệt có nhiều chương trình học bổng hỗ trợ cho sinh viên nước ngòai. Cuộc sống ở quốc gia có nền kinh tế xếp thứ 11 thế giới này cũng không quá đắt đỏ .

Đó là những thuận lợi cơ bản cho các du học sinh Việt Nam.

Nhưng khó khăn thì không ít . Đầu tiên là trở ngại về ngôn ngữ. Với những sinh viên Việt Nam giỏi tiếng Hàn, thì mọi việc trở nên vô cùng dễ dàng, nhưng với những ai chỉ biết tiếng Anh, thì sự giao tiếp sẽ vô cùng giới hạn trong khuôn khổ với một vài người bạn Hàn biết tiếng Anh và với giáo sư mà thôi. Khi đó, người sinh viên Việt Nam làm việc gì cũng trở nên phụ thuôc vì cần phải có người Hàn giúp đỡ.

Khó khăn thứ hai là những khác biệt nho nhỏ về văn hóa dễ gây hiểu lầm nhưng lại không dễ giải thích cho nhau được.

Khó khăn thứ ba là món ăn Hàn Quốc chua, cay, nhiều bột, ít gia vị … nên tuy ăn được nhưng người Việt thấy chóng ngán và khó tiêu.

Xa nhà , thiếu thốn tình cảm vốn là một khó khăn không thể tránh, nhưng cộng thêm vào đó là áp lực công việc và học tập rất cao, một số sinh viên Việt Nam không chịu nổi đã phải cáo lỗi cùng nhà trường mà bỏ cuộc xin về nước giữa chừng. Trong các phòng thí nghiệm, đặc biệt lĩnh vực Hóa học và Sinh học, sinh viên và giáo sư thường cùng làm việc từ sang đến nửa đêm, cho nên phải có sức khỏe tốt thì anh chị em Việt Nam mới theo đuổi được đến cùng khóa học.

Cuộc sống tinh thần của sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc cũng có những hạn chế nhất định. Hầu hết anh chị em học tập và sống rải rác ở các trường xa nhau nên không có nhiều điều kiện gặp mặt chuyện trò. Thậm chí ngay cả khi cùng theo học trong một trường đại học mà anh em cũng không mấy dịp gặp nhau đông đủ. Lý do cơ bản là vì một trường đại học tại Hàn Quốc thì thường rất lớn, rất rộng, mà kỷ luật học tập và làm việc thì khá khắt khe khiến thời gian rỗi rãi để gặp nhau trở nên hiếm hoi.

Tuy vậy, đại bộ phận sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc vẫn ngày đêm miệt mài học tập, làm việc và nghiên cứu. Thầy yêu bạn mến, sinh viên Việt Nam đã chinh phục được sự tin cậy và niềm mến phục của Hàn Quốc.

3/ Thay lời kết

Tháng 9 năm 2006, trong buổi họp mặt hàng trăm sinh viên Việt Nam tại Đại sứ quán ta tại Hàn Quốc do tập đòan xây dựng Hanshin tài trợ, một nguyện vọng chính đáng đã được tất cả mọi người đồng tình ủng hộ : thành lập Hội sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc. Một ban vận động được bầu ra từ những khuôn mặt uy tín đại diện sinh viên Việt Nam tại các trường đại học Hàn Quốc. Rồi đến tháng 12 năm 2006, tại phòng khách Đại sứ quán Việt Nam ở Seoul, dưới sự giúp đỡ của các cán bộ đại sứ quán , Ban chấp hành Lâm thời của Hội sinh viên Việt Nam tại Hàn Quốc được thành lập . Với ba mảng họat động : “đòan kết đối nội” , “đối ngọai với bạn bè Hàn Quốc - quốc tế”, và “hướng về Tổ quốc”, Hội trở thành tiếng nói đại diện “danh chính ngôn thuận” cho một tập thể trí thức Việt Nam hàng nghìn người, đảm nhận vai trò tiên phong trong cộng đồng người Việt tại đây.

Khó khăn là “lửa thử vàng”. Cuộc sống làm việc và học tập với cường độ cao tại Hàn Quốc vốn đã không dễ, để làm tốt nhiệm vụ của những đại diện Dân tộc trên đất bạn lại càng khó hơn . Trong tương lai, khi số sinh viên Việt Nam theo mức tăng hiện nay lên đến nhiều nghìn nữa, thì việc xây dựng và giữ gìn “thương hiệu trí thức” du học sinh Việt Nam tại Hàn Quốc” đòi hỏi sự nỗ lực của tất cả mọi người. Bản thân mỗi sinh viên Việt Nam sang Hàn Quốc học tập nghĩ đến lợi ích lâu dài mà bảo vệ “thương hiệu” ấy cho bản thân mình đã đành, hậu phương Tổ quốc, cụ thể là Trung ương Hội sinh viên Việt Nam, cũng cần phải có sự quan tâm hơn nữa đến công tác sinh viên tại nước ngòai. Có như vậy, hình ảnh Dân tộc ta trong mắt bạn bè Quốc tế sẽ được trân trọng hơn khi lực lượng trí thức trẻ du học sinh làm tốt nhiệm vụ “đem chuông đi đánh xứ người